Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm): gece plağı, kaplama ve implant

Diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm): gece plağı, kaplama ve implant

Stom Dental Centre ekibiyle tanışın

Diş gıcırdattığınızın söylenmesi bir hüküm gibi gelebilir: kaplama yok, implant yok, ömür boyu plak. Araştırmalar halk bilgeliğinden daha az dramatik ve yer yer daha rahatsız edici. Gıcırdatma bazı diş işlemlerinde daha yüksek başarısızlık riskiyle ilişkilidir, riskin büyüklüğü işlemin türüne bağlıdır ve çok sık önerilen şey, yani gece plağı, çoğu insanın varsaydığından daha az kanıta dayanır.

Bu yazı gerçekte bilinenleri gözden geçiriyor: bruksizm nedir, sizde olduğundan kimse ne kadar emin olabilir ve kaplamalar, kronlar, implantlar ve gece plakları çalışmalarda nasıl sonuç veriyor. Kanıtların çoğu gözlemsel; bu yüzden ince olduğu yerleri belirtiyoruz.

Bruksizm nedir, ne değildir

2018 uluslararası uzlaşı, uyku bruksizmini uyku sırasında çiğneme kaslarının ritmik ya da sürekli etkinliği, uyanıklık bruksizmini ise dişlerin tekrarlayan ya da sürekli teması ve/veya çenenin kasılması ya da ileri itilmesi olarak tanımlıyor. Aksi hâlde sağlıklı kişilerde bir bozukluk olarak değil, risk, nötr ya da hatta koruyucu bir faktör olabilen bir davranış olarak görülmelidir (Lobbezoo 2018). 2025 güncellemesi bir adım daha ileri gidiyor: bruksizm, klinisyenlerin olası sonuçlarıyla birlikte değerlendirdiği, ama bir hastalık gibi teşhis etmediği motor bir davranıştır. Eski “olası, muhtemel, kesin” derecelendirmesinin yerini üç değerlendirme türü aldı: kişinin kendi bildirimi, klinik muayene ve EMG ya da uyku kayıtları gibi cihazlar (Verhoeff 2025). Bazı kişilerde gıcırdatma, uyku apnesi, REM uykusu davranış bozukluğu ya da epilepsi gibi başka bir şeyin işaretidir.

Ne kadar yaygın? Nasıl sorduğunuza bağlı. Çoğu anket olan 176 çalışmanın meta-analizi uyku bruksizmi için %21, uyanıklık bruksizmi için %23 buldu; çalışmalar arasında geniş bir aralık vardı ve uyku kaydına dayanan yalnızca dört çalışma bulunuyordu (Zieliński 2024). Yetişkin çalışmalarının sistematik bir derlemesi, “sık” uyku bruksizmini %12,8 buldu (Manfredini 2013). Birleştirilmiş derlemelerde Türkiye için bir rakam bildirilmedi.

Aşınmış dişler kanıtlar mı? “Gıcırdatıyorum” kanıtlar mı?

İkisi de hissettirdiği kadar güvenilir değil. 30 yayının bir kapsam derlemesi, çoğu çalışmada diş aşınması ile bruksizm arasında hiç ya da zayıf ilişki buldu; boyun bölgesi aşınması bunun istisnasıydı; klinisyenlerin bruksizmi yalnızca diş aşınmasından çıkarmaması gerektiği sonucuna vardı (Bronkhorst 2024). Bir gece evde taşınabilir bir uyku kayıt cihazı takan olası uyku bruksizmli 63 hastada diş aşınması, saat başına bruksizm atağı sayısıyla ilişkili değildi (P = 0,381) ve yazarlar aşınmanın diğer nedenleri olarak erozyonu, abrazyonu ve gündüz alışkanlıklarını gösteriyor (Kapagiannidou 2021). Kendi bildirimi de daha iyi değil: kronik çene kası ağrısı olan 124 kadın ve 46 kontrolün incelendiği bir çalışmada kendi bildirilen uyku bruksizmi, uyku laboratuvarı kaydındaki orta ya da şiddetli uyku bruksizmini anlamlı biçimde öngörmedi (çene kası ağrısı olan kadınlarda iki ya da daha fazla gıcırdatma sesini öngördü) ve yazarlar onu son derece dikkatle kullanmayı öneriyor (Raphael 2015). Aşınma geçmişe ait de olabilir; yıllar içinde ne olduğunu söyler, dün gece ne olduğunu değil.

Pratikte bu, dikkatli bir diş hekiminin öyküyü, bulguları ve bazen bir kaydı birleştirdiği ve yanıtı bir tahmin olarak ele aldığı anlamına gelir.

Gece plakları: neler yapabilir, neler yapamaz

Gece plağı, gıcırdatmaya verilen varsayılan yanıttır ve arkasındaki kanıt zayıftır. 2007 tarihli bir Cochrane derlemesi yöntemsel kalitesi zayıf yalnızca beş küçük çalışma (yaklaşık 9 ila 21 katılımcı) buldu ve bir plağın uyku bruksizminde etkili olduğuna dair yeterli kanıt olmadığı, diş aşınması için belki bir miktar yarar olabileceği sonucuna vardı (Macedo 2007). Plaklara ilişkin 37 çalışmanın (neredeyse hepsi temporomandibüler bozukluklarda, yani çene eklemi ve çiğneme kası sorunlarında) 2020 tarihli bir derlemesi, bruksizmli hastalarda diş aşınmasını ölçen hiçbir çalışma bulamadı ve kanıtın kesinliğini çok düşük olarak değerlendirdi (Riley 2020). Bu derlemede yer almayan ve randomize olarak tanımlanmayan iki küçük yetişkin çalışması soruyu çözemez: gece bruksizmi olan 10 yetişkinde üst kesici dişlerin kron boyu dört yıl içinde, altı ay plak takan beş kişide plak takmayan beş kişiye göre daha az kısaldı (Korkut 2020); hepsi plak takan 16 yetişkinde 18 ay boyunca yine de ölçülebilir diş aşınması oldu (Laksamikeeratikul 2025). 16 gıcırdatan kişide altı haftalık bir kayıt çalışmasında, gıcırdatma olayları plak takıldıktan hemen sonra anlamlı biçimde azaldı, ancak 2., 4. veya 6. haftada azalmadı (Harada 2006).

Sert mi yumuşak mı? 10 katılımcılı 1987 tarihli bir deneyde sert bir plak 10 kişiden 8’inde gece kas etkinliğini azalttı; yumuşak bir plak 1’inde azalttı, 5’inde artırdı (Okeson 1987). Plaklar yan etkilerden tümüyle uzak olmayabilir, ancak bulduğumuz tek sinyal küçük: obstrüktif uyku apneli 10 hastalık randomize bir çapraz geçişli çalışmada bir stabilizasyon plağı saatteki ortalama nefes kesilmesi sayısını 15,9’dan 17,4’e çıkardı; yazarlar bu artışı küçük buldu ve bunun klinik önemini azalttığını belirtti (Nikolopoulou 2013).

Plakların yararlı göründüğü yer restorasyonları korumak ve kanıtlar kaplama kohortlarından geliyor. 70 hastada 323 kaplamanın geriye dönük bir çalışmasında 30 gıcırdatanın hepsine sert plak takmaları söylendi ve 15’i taktı: plak takan 15 kişideki 89 kaplamanın 1’i, takmayan 15 kişideki 81 kaplamanın 7’si kırıldı (P = 0,023); ayrılma ise farklı değildi (Granell-Ruíz 2014). 364 kaplamanın prospektif bir çalışmasında, plak takan gıcırdatanlardaki kaplamaların 7 yıllık hayatta kalma oranı %89,1, plak takmayan gıcırdatanlarda %63,9 idi (Faus-Matoses 2020). Bunlar gözlemsel bulgular ve plağını takan kişiler takmayanlardan farklı olabilir. Matthias Lange ve Ingrid Peroz’un 2019’da Alman diş hekimliği dergisi zm’de Alman S3 bruksizm kılavuzunu açıklayan yazısında özetlediği uzman görüşü, uyku bruksizminde protetik rehabilitasyondan sonra koruyucu bir plak kullanılması gerektiği, tercihen sert ve tam kaplayan bir plak olduğu yönünde (Lange ve Peroz 2019). Kılavuz 2026’da güncellendi (zm-online 2026); bu önerinin değişip değişmediğini kontrol edemedik. İnsanların plaklarını uzun vadede ne kadar takmaya devam ettiğine dair sistematik veri bulamadık; yukarıdaki kaplama kohortunda gıcırdatanların yalnızca yarısı (30’da 15’i) kendilerine söylenen plağı taktı.

Kaplamalar: bazı çalışmalarda daha yüksek risk, ama ne kadar yüksek?

Innsbruck’taki bir üniversite kliniğinde 84 hastadaki 318 cam seramik kaplama ortalama neredeyse on yıl izlendi. Hayatta kalma 5 yılda %94,4, 10 yılda %93,5 ve 20 yılda %82,9 idi; sinir ölmüş dişler daha sık başarısız oldu ve bruksizm gibi mevcut parafonksiyon 7,7 kat daha yüksek başarısızlık riskiyle birlikteydi (Beier 2012). Valencia’da 70 hastanın 30’u gıcırdatıyordu ve ayrılan 29 kaplamanın 22’si onlarda oldu (Granell-Ruíz 2014). Sekiz çalışmalık bir sistematik derleme (beşi meta-analizde birleştirildi), gıcırdatanlarda ön kaplamalar için 7,74’lük bir tehlike oranı buldu, ancak diğer seramik restorasyonlar için belirgin bir ilişki bulmadı (olasılık oranı 1,10; %95 GA 0,43–2,8) ve kanıtın kesinliğini çok düşük olarak değerlendirdi (de Souza Melo 2018).

İki nokta bunu ölçüye vuruyor. Birincisi, ne kadar mine kaldığı da önemli: 580 kaplamalık bir seride dentine yapıştırılan ya da kenarlarında dentin bulunanların başarısızlık olasılığı mineye yapıştırılanlardan yaklaşık on kat fazlaydı (yalnızca mine içinde kalan preparasyonlarda %99 hayatta kalmaya karşı, yalnızca kenarlar mine içindeyse %94) ve aşınma başarısızlığı anlamlı biçimde etkilemedi (Gurel 2013). İkincisi, hayatta kalma rakamları onları kimin bildirdiğine bağlı. 29 çalışmanın bir meta-analizi ortalama 10,4 yıllık izlemde yaklaşık %96 hayatta kalma buldu (uzun vadeli tahmin, 1.688 kaplamalık dokuz çalışmaya dayanıyor; Klein 2025); ancak İngiltere ve Galler’deki genel diş hekimliği pratiğinde 2.562 kaplamanın yalnızca %53’ü on yıl yeniden müdahale gerektirmeden hayatta kaldı (Burke ve Lucarotti 2009). Yayımlanan seriler çoğu zaman seçim ölçütleri uygular ve sonlanım noktaları da farklıdır (klinik hayatta kalma ile yeniden müdahale); bu yüzden rakamlar doğrudan karşılaştırılamaz, ama rutin bakımdaki değer çok daha düşük.

Kaplama ve laminat kaplama rehberlerimiz işlemi anlatır.

Kronlar: tek bir çalışma, saptanabilir etki yok ama gruplar küçük

Yalnızca bir randomize çalışma kronlara ve uyku bruksizmine bakmıştır. Tek bir büyük azı kronuna ihtiyacı olan 109 hastayı dört grupta çalışmaya aldı: monolitik lityum disilikat ya da zirkonyum, uyku bruksizmi olan ve olmayan (anket, muayene ve taşınabilir EMG ile değerlendirildi). Üç yıllık raporda dört grup toplam 93 hastadır. Üç yıl sonra hayatta kalma lityum disilikatta %96,3 ve %100, zirkonyumda %95,2 ve %95,8 idi (sırasıyla gıcırdatanlar ve gıcırdatmayanlar); başarı %81,5, %95,2, %85,7 ve %95,8 idi. Farklar anlamlı değildi, ama gruplar küçüktü, her biri 21 ila 27 hasta (Bömicke 2026).

Monolitik kronlar (tek bir seramik bloktan yapılan), porselen kaplı olanlardan daha az çatlar: 64 çalışmalık bir derlemede 5 yıllık hayatta kalma monolitik lityum disilikatta %98,5, monolitik zirkonyumda %96,8, metal-seramikte %97,1 idi ve monolitik kronlarda seramik kırığı daha azdı (Pjetursson 2026). Bu derlemenin özeti gıcırdatmadan söz etmiyor. Gözlemsel çalışmalar karışık bir tablo çiziyor: monolitik zirkonyum arka bölge restorasyonlarının 95 restorasyonluk (85’i implant üzerinde) iki yıllık bir çalışmasında yıkıcı başarısızlıkların %80’i klinik bruksizm belirtisi olan, hastaların %61,7’sini oluşturan hastalardaydı ve yazarlar tek üyeli restorasyonlardaki başarısızlık oranını beklenenden yüksek bulmadı (Koenig 2019). 144 hastada 507 implant destekli üyenin geriye dönük bir çalışmasında, seramik kaplamasında en az bir kırık olan 34 hastanın 24’ü gıcırdatıyordu (P = 0,002; Mikeli 2016). Bir kapsam derlemesi (Saracutu 2026), farklı derecede bruksizmi olan kişilerde restorasyon malzemelerinin uzun vadeli başarısını karşılaştıran hiçbir randomize çalışma bulamadı (yukarıdaki çalışma hastaları yalnızca gıcırdatanlar ve gıcırdatmayanlar olarak ayırdı); yani bir malzemenin gıcırdatanın seçimi olduğu iddiaları kanıtların ötesine geçiyor.

Malzemeler için zirkonyum kronlar ve e.max ve zirkonyum karşılaştırması sayfalarımıza bakın.

İmplantlar: daha yüksek olasılık, zayıf veri

10 yayının bir meta-analizi, gıcırdatanlarda 760 implantta 49 kayıp (%6,45), gıcırdatmayanlarda 2.989 implantta 109 kayıp (%3,65) saydı; risk oranı 2,93 (%95 GA 1,48–5,81); yazarları yine de verilerin bir etkiyi kanıtlamak için çok sınırlı olduğunu söyledi (Chrcanovic 2015). Yalnızca en az “muhtemel” bruksizmi olan kişileri kapsayan 27 çalışmanın 2024 tarihli bir meta-analizi, 2,19’luk bir olasılık oranı buldu (%95 GA 1,34–3,58): gıcırdatanlarda 2.105 implantta 138 kayıp, gıcırdatmayanlarda 10.264 implantta 352 kayıp (Häggman-Henrikson 2024). 994 hastada 3.549 implantın uzman kliniklerden bir kohortunda kayıp gıcırdatanlarda %13,0, gıcırdatmayanlarda %4,6 idi; düzeltmeden sonra tehlike oranı 3,4 (Chrcanovic 2016). İki ek meta-analiz yaklaşık 3,8 ila 4,7 arasında olasılık oranları bildirdi (Zhou 2016: hasta başına 3,83, protez başına 4,72; Ionfrida 2024: 4,68). Sinyalin en güçlü olduğu yer mekanik sorunlar: 2025 tarihli bir meta-analiz gıcırdatanlarda seramik kırığı (4,36), vida gevşemesi (3,40), dayanak kırığı (13,88) ve implant kırığı (16,14) için daha yüksek olasılıklar buldu; özeti güven aralığı vermiyor, bu yüzden en büyük değerler büyüklük olarak değil, yön olarak okunmalı (Vidal 2025).

Tablo tek tip değil. 21 makalenin sistematik bir derlemesi (2012’de çevrimiçi yayımlandı, yani yukarıdaki meta-analizlerden eski), bruksizmin biyolojik komplikasyonlar (implant kaybı, implant hareketliliği ve kemik kaybı) için olası bir risk faktörü olmadığı, mekanik risk için bazı işaretler bulunduğu sonucuna vardı (Manfredini 2014). Yukarıdaki her rakam, bruksizmin farklı tanımlandığı gözlemsel çalışmalardan geliyor; yani bir ilişkiyi gösteriyor, bir plağın ya da farklı bir tasarımın neyi değiştireceğini değil.

İmplant rehberimiz işlemi, periimplantit yazımız biyolojik komplikasyonları anlatır.

Tam ağız rekonstrüksiyonu bruksizmin tedavisi değildir

Kapanışı yeniden kurmanın gıcırdatmayı durdurduğuna dair bir kanıt bulamadık. Sistematik bir derleme, temporomandibüler bozukluğu (çene eklemi ve çiğneme kası sorunları) ya da bruksizmi olan hastalarda protetik tedaviye ilişkin klinik çalışma bulamadı ve onlarda kapanışta geri dönüşü olmayan değişikliklerde dikkatli olunmasını önerdi (Manfredini ve Poggio 2017). Alman kılavuz özeti daha da ileri gidiyor: dişleri aşındırarak kapanışı ayarlamak ya da restorasyonlarla yeniden kurmak gibi kesin okluzal müdahaleler, bruksizmin nedensel tedavisi için kullanılmamalı (Lange ve Peroz 2019). Zirkonyum rehabilitasyonlarla (porselen kaplı ve kaplamasız) tedavi edilen gıcırdatanların olgu serileri iyi kısa vadeli sonuçlar bildiriyor; örneğin 10 hastada ortalama 28 ay sonra restorasyonların %99,6 hayatta kalması, porselen kaplı restorasyonların %13,9’unda kaplama çatlaması (Levartovsky 2019); ancak kontrol gruplarına sahip değiller.

Botulinum toksin, ilaçlar ve alışkanlık çalışması

Çiğneme kaslarına botulinum toksin enjeksiyonları bruksizmde endikasyon dışı kullanılır: 2019 tarihli Alman kılavuz özeti bunları yetişkinlerde, endikasyon dışı kullanım ve mesleki düzenlemeler göz önünde tutularak düşünülebilecek bir seçenek olarak sundu (Lange ve Peroz 2019; kılavuz 2026’da güncellendi). Beş plasebo kontrollü çalışma ve 101 katılımcıyı kapsayan 2026 tarihli bir meta-analiz daha az gıcırdatma olayı ve daha düşük kas etkinliği ölçümleri buldu; ancak frekansı anket, global izlenim ya da uyku kaydıyla da ölçen altı çalışmadan yalnızca biri toksine özgü açık bir yarar buldu (Val 2026). Hiçbir ilaç önerilmiyor: dokuz çalışmanın 2026 tarihli bir meta-analizi rutin yönetim için hiçbir ilacın önerilemeyeceği sonucuna vardı (Li 2026). Bazı antidepresanlar olgu bildirimlerinde gıcırdatmayla ilişkilendirildi (Garrett 2018). Uyanıklık sıkmasında 2026 tarihli bir sistematik derleme, hatırlatıcılar ve biyogeribildirim için kanıtın kesinliğini düşük olarak değerlendirdi; ikisi de tek bir küçük randomize çalışmaya dayanıyor (Graham 2026).

Botulinum toksin, farklı bir sorun için kullanımının ele alındığı diş eti gülüşü tedavisi yazımızda da geçer. Kapanışın kapsamlı yeniden kurulması için tam ağız rekonstrüksiyonu sayfasına bakın.

Bir İngiltere vakası ve işlem başlamadan önce ne sormalı

İngiltere diş hekimi savunma kuruluşu MDDUS’un dosyalarından, Scottish Dental dergisinde yayımlanan bir vaka, gıcırdatma gözden kaçtığında neyin ters gidebileceğini gösteriyor. 54 yaşındaki bir kişiye birkaç üst ve alt dişe kaplama ve iki kron yapıldı; birkaç kaplama haftalar içinde çıktı. Talep, bruksizmde artan başarısızlık riskinin açıklanmadığını ileri sürüyordu ve bir uzman, kaplamalardan önce bir ağız plağının ya da tam kaplayan kronların daha uygun olacağını düşündü. Talep uzlaşmayla sonuçlandı (Craig 2017). Bir vaka bir istatistik değil, ama ortaya koyduğu sorular makul:

1. Gıcırdatmam ya da sıkmam nasıl değerlendirildi ve muayene ne gösterdi?
2. Koruyucu bir plağa ihtiyacım olacak mı, hangi tür ve kim yapacak?
3. Kaplamalarda: ne kadar mine kalacak ve önce daha az invaziv ya da geri dönüşümlü bir seçenek mantıklı mı?
4. Kalıcı bir şeyden önce geçici restorasyonlar ya da bir deneme süresi planlanıyor mu?
5. Bir şey çatlarsa ya da ayrılırsa ne olur ve garanti koşulları yazılı mı?

Sık Sorulan Sorular

Bruksizm bir hastalık mı?

2025 uluslararası uzlaşıya (ve aksi hâlde sağlıklı kişiler için 2018 uzlaşısına) göre hayır: risk, nötr ya da koruyucu bir faktör olabilen bir davranıştır. Klinisyenler onu sonuçlarıyla birlikte değerlendirir ve sonuçları ya da uyku apnesi gibi altta yatan bir bozukluğu tedavi eder (Lobbezoo 2018; Verhoeff 2025).

Aşınmış mine diş gıcırdattığımı kanıtlar mı?

Hayır. Gece uyku kayıtları dahil çalışmalar diş aşınması ile mevcut gıcırdatma arasında zayıf ya da hiç ilişki bulmadı ve aşınmanın asitler ve abrazyon gibi başka nedenleri var (Bronkhorst 2024; Kapagiannidou 2021).

Diş gıcırdatıyorsam kaplama yaptırabilir miyim?

Gıcırdatanlarda birkaç kohortta daha yüksek başarısızlık oranları görüldü; bir klinikte 7,7 kat daha yüksek başarısızlık riski dahil; ancak kanıtın kesinliği çok düşük ve bunu kontrendikasyon sayan bir uzlaşı belgesi bulamadık. Mine korunması, gıcırdatmanın değerlendirilmesi ve koruyucu bir plak önemli (Beier 2012; de Souza Melo 2018; Gurel 2013).

Zirkonyum veya lityum disilikat kronlar gıcırdatanlar için güvenli mi?

Tek randomize çalışmada (109 hasta alındı, üç yıl sonra 93’ü değerlendirildi) hiçbir malzemede uyku bruksizminin saptanabilir bir etkisi görülmedi, ama gruplar küçüktü (Bömicke 2026). Bir kapsam derlemesi, malzemeleri farklı bruksizm dereceleri arasında karşılaştıran bir çalışma bulamadı (Saracutu 2026).

Gıcırdatanlarda implantlar daha sık mı başarısız olur?

Gözlemsel çalışmaların meta-analizleri yaklaşık iki ila beş kat daha yüksek kayıp olasılığı ve seramik ya da vida sorunları gibi daha fazla mekanik komplikasyon bildiriyor; daha eski bir derleme biyolojik riskin olası olmadığı sonucuna vardı. Bunu bir ilişki olarak görün, sizin için bir öngörü olarak değil (Häggman-Henrikson 2024; Zhou 2016; Ionfrida 2024; Manfredini 2014; Vidal 2025).

Gece plağı gıcırdatmamı durdurur ve yeni dişlerimi korur mu?

Gıcırdatmayı güvenilir biçimde durdurmaz ve hiçbir randomize çalışma yetişkinlerde diş aşınmasını ölçmedi. Kaplama kohortları plak takan gıcırdatanlarda daha az başarısızlık buldu (bir kohortta daha az kırık, diğerinde daha iyi genel hayatta kalma) ve Alman kılavuz özeti rehabilitasyondan sonra, tercihen sert ve tam kaplayan bir koruyucu plak öneriyor (Macedo 2007; Riley 2020; Harada 2006; Granell-Ruíz 2014; Faus-Matoses 2020; Lange ve Peroz 2019).

Botulinum toksin enjeksiyonları ya da ilaçlar işe yarar mı?

Toksin kas etkinliğini haftalar ila aylar boyunca düşürür; ancak daha az gıcırdatma olayı veya belirti kanıtı karışıktır ve kullanımı endikasyon dışıdır. Hiçbir ilaç önerilmiyor (Val 2026; Li 2026; Lange ve Peroz 2019).

Kaynaklar

• Lobbezoo F, Ahlberg J, Raphael KG, et al. International consensus on the assessment of bruxism: report of a work in progress. J Oral Rehabil. 2018;45(11):837-844. doi:10.1111/joor.12663. PMID 29926505.
• Verhoeff MC, Lobbezoo F, Ahlberg J, et al. Updating the bruxism definitions: report of an international consensus meeting. J Oral Rehabil. 2025;52(9):1335-1342. doi:10.1111/joor.13985. PMID 40312776.
• Zieliński G, Pająk A, Wójcicki M. Global prevalence of sleep bruxism and awake bruxism in pediatric and adult populations: a systematic review and meta-analysis. J Clin Med. 2024;13(14):4259. doi:10.3390/jcm13144259. PMID 39064299.
• Manfredini D, Winocur E, Guarda-Nardini L, Paesani D, Lobbezoo F. Epidemiology of bruxism in adults: a systematic review of the literature. J Orofac Pain. 2013;27(2):99-110. doi:10.11607/jop.921. PMID 23630682.
• Bronkhorst H, Kalaykova S, Huysmans MC, Loomans B, Pereira-Cenci T. Tooth wear and bruxism: a scoping review. J Dent. 2024;145:104983. doi:10.1016/j.jdent.2024.104983. PMID 38574847.
• Kapagiannidou D, Koutris M, Wetselaar P, Visscher CM, van der Zaag J, Lobbezoo F. Association between polysomnographic parameters of sleep bruxism and attrition-type tooth wear. J Oral Rehabil. 2021;48(6):687-691. doi:10.1111/joor.13149. PMID 33474786.
• Raphael KG, Janal MN, Sirois DA, et al. Validity of self-reported sleep bruxism among myofascial temporomandibular disorder patients and controls. J Oral Rehabil. 2015;42(10):751-758. doi:10.1111/joor.12310. PMID 26010126.
• Macedo CR, Silva AB, Machado MA, Saconato H, Prado GF. Occlusal splints for treating sleep bruxism (tooth grinding). Cochrane Database Syst Rev. 2007;(4):CD005514. doi:10.1002/14651858.CD005514.pub2. PMID 17943862.
• Riley P, Glenny AM, Worthington HV, et al. Oral splints for temporomandibular disorder or bruxism: a systematic review. Br Dent J. 2020;228(3):191-197. doi:10.1038/s41415-020-1250-2. PMID 32060462.
• Korkut B, Tagtekin D, Murat N, Yanikoglu F. Clinical quantitative evaluation of tooth wear: a 4-year longitudinal study. Oral Health Prev Dent. 2020;18(4):719-729. doi:10.3290/j.ohpd.a45075. PMID 32895655.
• Laksamikeeratikul I, Jariyasakulroj S, Chattrattrai T, Pongrojpaw S. Digital measurement of tooth wear in sleep bruxism patients wearing occlusal splints. BMC Oral Health. 2025;25(1):1349. doi:10.1186/s12903-025-06716-6. PMID 40841662.
• Harada T, Ichiki R, Tsukiyama Y, Koyano K. The effect of oral splint devices on sleep bruxism: a 6-week observation with an ambulatory electromyographic recording device. J Oral Rehabil. 2006;33(7):482-488. doi:10.1111/j.1365-2842.2005.01576.x. PMID 16774505.
• Okeson JP. The effects of hard and soft occlusal splints on nocturnal bruxism. J Am Dent Assoc. 1987;114(6):788-791. doi:10.14219/jada.archive.1987.0165. PMID 3475357.
• Nikolopoulou M, Ahlberg J, Visscher CM, Hamburger HL, Naeije M, Lobbezoo F. Effects of occlusal stabilization splints on obstructive sleep apnea: a randomized controlled trial. J Orofac Pain. 2013;27(3):199-205. doi:10.11607/jop.967. PMID 23882452.
• Granell-Ruíz M, Agustín-Panadero R, Fons-Font A, Román-Rodríguez JL, Solá-Ruíz MF. Influence of bruxism on survival of porcelain laminate veneers. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2014;19(5):e426-e432. doi:10.4317/medoral.19097. PMID 23986018.
• Faus-Matoses V, Ruiz-Bell E, Faus-Matoses I, Özcan M, Salvatore S, Faus-Llácer VJ. An 8-year prospective clinical investigation on the survival rate of feldspathic veneers: influence of occlusal splint in patients with bruxism. J Dent. 2020;99:103352. doi:10.1016/j.jdent.2020.103352. PMID 32413382.
• Lange M, Peroz I. Was wir heute über Bruxismus wissen: S3-Leitlinie “Diagnostik und Behandlung von Bruxismus”. zm (Zahnärztliche Mitteilungen) 15/2019.
• zm-online. Bruxismus-Leitlinie: Was ist neu? 1 July 2026 (report on the updated S3 guideline “Diagnostik und Behandlung von Bruxismus”, version 2.1, 2026, AWMF register no. 083-027).
• Beier US, Kapferer I, Burtscher D, Dumfahrt H. Clinical performance of porcelain laminate veneers for up to 20 years. Int J Prosthodont. 2012;25(1):79-85. PMID 22259802.
• de Souza Melo G, Batistella EÂ, Bertazzo-Silveira E, et al. Association of sleep bruxism with ceramic restoration failure: a systematic review and meta-analysis. J Prosthet Dent. 2018;119(3):354-362. doi:10.1016/j.prosdent.2017.07.005. PMID 28967401.
• Gurel G, Sesma N, Calamita MA, Coachman C, Morimoto S. Influence of enamel preservation on failure rates of porcelain laminate veneers. Int J Periodontics Restorative Dent. 2013;33(1):31-39. doi:10.11607/prd.1488. PMID 23342345.
• Klein P, Spitznagel FA, Zembic A, et al. Survival and complication rates of feldspathic, leucite-reinforced, lithium disilicate and zirconia ceramic laminate veneers: a systematic review and meta-analysis. J Esthet Restor Dent. 2025;37(3):601-619. doi:10.1111/jerd.13351. PMID 39523553.
• Burke FJ, Lucarotti PS. Ten-year outcome of porcelain laminate veneers placed within the general dental services in England and Wales. J Dent. 2009;37(1):31-38. doi:10.1016/j.jdent.2008.03.016. PMID 18538912.
• Bömicke W, Schmitter M, Waldecker M, et al. Ceramic crowns and sleep bruxism: 3-year results of a randomized controlled trial. J Dent. 2026;170:106691. doi:10.1016/j.jdent.2026.106691. PMID 41967567.
• Pjetursson BE, Pitta J, Balet A, Bjarnadottir GR, Sailer I, Romandini P. A systematic review and meta-analysis evaluating the survival, failure, and complication rates of metal-ceramic, veneered, and monolithic all-ceramic tooth-supported single crowns, part 1. Int J Prosthodont. 2026;39(3):308-324. doi:10.11607/ijp.9633. PMID 41489982.
• Koenig V, Wulfman C, Bekaert S, et al. Clinical behavior of second-generation zirconia monolithic posterior restorations: two-year results of a prospective study with ex vivo analyses including patients with clinical signs of bruxism. J Dent. 2019;91:103229. doi:10.1016/j.jdent.2019.103229. PMID 31722238.
• Mikeli A, Walter MH. Impact of bruxism on ceramic defects in implant-borne fixed dental prostheses: a retrospective study. Int J Prosthodont. 2016;29(3):296-298. doi:10.11607/ijp.4610. PMID 27148995.
• Saracutu OI, Ferrari M, Pollis M, Manfredini D, Cagidiaco EF. The outcome of prosthodontic treatments in individuals with bruxism and different restoration material: a scoping literature review. Cranio. 2026;44(2):236-248. doi:10.1080/08869634.2025.2477964. PMID 40167462.
• Chrcanovic BR, Albrektsson T, Wennerberg A. Bruxism and dental implants: a meta-analysis. Implant Dent. 2015;24(5):505-516. doi:10.1097/ID.0000000000000298. PMID 26218253.
• Häggman-Henrikson B, Ali D, Aljamal M, Chrcanovic BR. Bruxism and dental implants: a systematic review and meta-analysis. J Oral Rehabil. 2024;51(1):202-217. doi:10.1111/joor.13567. PMID 37589382.
• Chrcanovic BR, Kisch J, Albrektsson T, Wennerberg A. Bruxism and dental implant failures: a multilevel mixed effects parametric survival analysis approach. J Oral Rehabil. 2016;43(11):813-823. doi:10.1111/joor.12431. PMID 27611304.
• Zhou Y, Gao J, Luo L, Wang Y. Does bruxism contribute to dental implant failure? A systematic review and meta-analysis. Clin Implant Dent Relat Res. 2016;18(2):410-420. doi:10.1111/cid.12300. PMID 25726844.
• Ionfrida JA, Stiller HL, Kämmerer PW, Walter C. Dental implant failure risk in patients with bruxism: a systematic review and meta-analysis of the literature. Dent J (Basel). 2024;13(1):11. doi:10.3390/dj13010011. PMID 39851587.
• Vidal RA, Martins VC, Figueiredo EZ, Roithmann CC, Bertuzzi D, Grossi ML. Relationship between bruxism and different types of mechanical complications in implant-supported prosthesis: a systematic review with meta-analysis. J Prosthodont. 2025. doi:10.1111/jopr.70046. PMID 41102936.
• Manfredini D, Poggio CE, Lobbezoo F. Is bruxism a risk factor for dental implants? A systematic review of the literature. Clin Implant Dent Relat Res. 2014;16(3):460-469. doi:10.1111/cid.12015. PMID 23151302.
• Manfredini D, Poggio CE. Prosthodontic planning in patients with temporomandibular disorders and/or bruxism: a systematic review. J Prosthet Dent. 2017;117(5):606-613. doi:10.1016/j.prosdent.2016.09.012. PMID 27836142.
• Levartovsky S, Pilo R, Shadur A, Matalon S, Winocur E. Complete rehabilitation of patients with bruxism by veneered and non-veneered zirconia restorations with an increased vertical dimension of occlusion: an observational case-series study. J Prosthodont Res. 2019;63(4):440-446. doi:10.1016/j.jpor.2019.02.006. PMID 30904358.
• Val M, Colonna A, Nykänen L, Pollis M. Effects of botulinum toxin injection on masticatory muscle activity in sleep bruxism: a systematic review and meta-analysis. J Clin Med. 2026;15(18):7179. doi:10.3390/jcm15187179. PMID 42795952.
• Li D, Chen H, Sun S, Jiayi L, Wei F. Pharmacologic management of sleep bruxism in adults: a systematic review and meta-analysis of polysomnographic outcomes. J Oral Rehabil. 2026;53(9):1783-1796. doi:10.1111/joor.70254. PMID 42402887.
• Garrett AR, Hawley JS. SSRI-associated bruxism: a systematic review of published case reports. Neurol Clin Pract. 2018;8(2):135-141. doi:10.1212/CPJ.0000000000000433. PMID 29708207.
• Graham DA, Lövgren A, Häggman-Henrikson B, Peck CC, Manfredini D, Saracutu OI. Management of awake bruxism: a systematic review. BMC Oral Health. 2026;26(1):559. doi:10.1186/s12903-026-07856-z. PMID 41735990.
• Craig A. Grinding patient makes veneers claim. Scottish Dental magazine, 10 April 2017 (MDDUS case study).

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve bireysel bir diş muayenesinin ya da tedavi eden diş hekiminizin tavsiyesinin yerini tutmaz. Rakamlar, Kaynaklar bölümünde listelenen bağımsız yayınlardan gelir; belirli çalışmalardaki, çoğunlukla gözlemsel hasta gruplarını anlatır ve herhangi bir hasta ya da klinik için sonucun garantisi değildir.